Đây không phải một bài review phim, mà là một “suy ngẫm đời thường” của một người từng sống chung với người “tâm thần”.
Lại thêm một lần nữa tôi xem “Bird Box” (tựa tiếng Việt là “Lồng Chim”), lần này thì tôi xem với một tâm thế khác hẳn hai lần trước, tôi không còn ham mê theo dõi từng chi tiết trong cốt truyện hay những cảnh tượng hãi hùng được thêu dệt nên bởi bộ phim mà tôi tìm ra ý nghĩa trong câu chuyện về thế giới tâm trí vô thức và một tầng ý nghĩa sâu hơn của “Lồng Chim” ở phần kết phim.
Người "bình thường" và người "tâm thần"
Ở lần xem này tôi đã đảo ngược 2 tuyến nhân vật lại với nhau. Những nhân vật chính sẽ là những người “tâm thần” không thể nhìn ra bên ngoài được (chỉ có thể nhìn vào bên trong chính mình), và những nhân vật phản diện thực chất lại là những người “bình thường” chỉ có thể nhìn ra bên ngoài mà không thể nhìn vào bên trong chính mình. Những người này không thể nhận biết được trạng thái tâm thức bên trong của mình một cách rõ rệt như những nhân vật chính.
Sự đảo ngược này khiến cho tôi liên tưởng đến những người đang gặp các vấn đề về sức khoẻ tâm thần khi họ nhận biết những vấn đề bên trong của mình một cách rõ ràng hơn là người “bình thường”. Họ sẽ trở nên nhạy cảm hơn với những năng lượng tiêu cực bên ngoài khi một điều gì đó nhỏ nhoi cũng có thể gây ra sự kích động đối với họ.
Sự kì thị hay thiếu sự đồng cảm của người “bình thường” đối với những người đang gặp vấn đề về sức khoẻ tâm thần thực chất là việc không nhận biết được những vấn đề bên trong của họ. Điều này vô tình có thể khiến cho họ gây ra những tổn thương không đáng có cho người “bệnh”. Ngoài ra, trong quá trình chung sống với người “bệnh” họ cũng đã vô tình tạo ra những “sang chấn tâm lý” cho người “bệnh” khiến cho người “bệnh” dễ bị kích động hơn khi một sự kiện tương tự với “sang chấn tâm lý” nào đó diễn ra.
Ngoài vấn đề con người thì những vấn đề về môi trường sống (bao gồm cả môi trường số) cũng ảnh hưởng đến tinh thần của người “bệnh”. Một người bị trầm cảm có thể cảm thấy bị kích động khi nhìn thấy những thứ sắc nhọn (như con dao), hay có thể dễ dàng bị căng thẳng, rối loạn lo âu khi cảm giác môi trường xung quanh không an toàn (ví dụ như sự bừa bộn, mùi hôi thối, âm thanh chói tai,…).
Điều này cho thấy rằng một môi trường “trong lành” là cực kỳ cần thiết nếu chúng ta muốn hồi phục sức khoẻ tâm thần một cách tự nhiên.
Chúng ta cần không gian chữa lành để bảo vệ cho người "tâm thần"
Tôi có cảm nhận rằng nơi an toàn trong “Bird Box” ở phần kết phim cũng giống như một “nơi chữa lành” ở ngoài đời thực vậy. Vì ở nơi đó không có những năng lượng tiêu cực ảnh hưởng đến con người đang có những vấn đề về sức khoẻ tâm thần. Nhưng nghịch lý ở chỗ là những “cái lồng chim” này lại dành cho những người “tâm thần” và để bảo vệ những người dễ bị tổn thương (vulnerable people) này khỏi những năng lượng tiêu cực mà những người “bình thường” đang vô tình tạo ra cho họ chứ không phải là để nhốt họ hay phong toả sự tự do của họ.
Ở phương Tây, có những “nơi chữa lành” được gọi là “Retreat Station” hay những “Ashram” (đạo xá) do các vị đạo sư, những người bản địa hoặc những người tỉnh thức xây dựng nên. Tại những nơi này bạn có thể sống trong một môi trường hoàn toàn “trong lành” theo nghĩa bóng lẫn nghĩa đen. Ở đây không có những năng lượng tiêu cực có thể ảnh hưởng đến sức khoẻ tâm thần của bạn. Ở đây có những phương pháp tu tập cổ xưa, những liệu pháp từ những pháp sư (Shaman) bản địa có thể giúp cho bạn phục hồi sức khoẻ tâm thần một cách hiệu quả.
Ở Việt Nam, tôi thấy rằng “mô hình chữa lành” hiệu quả nhất hiện nay đang được triển khai ở Đà Lạt do sư Minh Niệm chủ quản. Tôi có xem một video trên kênh Youtube của báo Thanh Niên ghi hình cuộc trò chuyện giữa thầy Trương Nguyện Thành (hay “giáo sư quần đùi”) với thầy Minh Niệm, trong cuộc trò chuyện này thì thầy Minh Niệm có chia sẻ qua về “mô hình chữa lành” mà thầy đang triển khai, ở nơi này không có gì khác ngoài thiên nhiên, thiền định, yoga, chánh niệm, và trò chuyện “tỉnh thức” (awakening conversation).
Video về chữa lành của thầy Minh Niệm
Khi bạn đến đây, cho dù là bạn đang bị trầm cảm, rối loạn lo âu, rối loạn lưỡng cực, hay tâm thần phân liệt thì đều sẽ có người trò chuyện và đồng hành cùng bạn. Ở đây không có sự kì thị hay những năng lượng tiêu cực từ những người không hiểu bạn. Ở đây luôn có lòng trắc ẩn và ở đây có những công cụ chữa lành hiệu quả (yoga, thiền định, chánh niệm,…) cho sức khoẻ tinh thần của bạn.
Những con người ở đây là những “Wounded Healer” thứ thiệt (những người đã từng trải qua các vấn đề về sức khoẻ tâm thần và đã hồi phục), họ luôn có sự đồng cảm với những người đang trải qua những vấn đề mà họ đã từng gặp phải, và sự đồng cảm này không phải tự nhiên mà có được. Những người này đã “biết” và đã “trải nghiệm” những gì mà người “bệnh” đang trải nghiệm nên họ biết cách giao tiếp và lắng nghe, chữa lành cho người “bệnh” thông qua những cuộc trò chuyện “tỉnh thức” và “không phán xét”.
Có lẽ xã hội chúng ta cũng cần thêm nhiều “Bird Box” như vậy – những không gian an toàn, nơi con người dễ tổn thương được bảo vệ và đồng hành trong quá trình hồi phục sức khoẻ tinh thần. Bên cạnh những không gian tâm linh và nghi lễ vốn đã quen thuộc, những nơi chữa lành tập trung vào sự hiện diện, lắng nghe và chăm sóc nội tâm có thể trở thành một phần bổ sung cần thiết cho đời sống tinh thần cộng đồng.
Khi một người từng tổn thương được hồi phục trong một môi trường đủ an toàn và trắc ẩn, họ có thể dần trở thành những Wounded Healer – những người hiểu bằng trải nghiệm, và từ đó tiếp tục lan toả sự đồng cảm, lòng từ bi và khả năng lắng nghe không phán xét đến những người khác.
Phản hồi (0 )