THAO TÚNG TÂM LÝ TÍCH CỰC

Cảnh báo: Bài viết không nhằm khuyến khích hành vi thao túng tâm lý độc hại. Tôi không phải một chuyên gia về tâm lý và đây không phải là lời khuyên của chuyên gia. Bài viết này chỉ được rút ra từ những trải nghiệm cá nhân.

Một lần nọ tôi và vợ đã trải qua một vấn đề và làm cho cô ấy giận dữ (vợ tôi từng bị trầm cảm nặng và có triệu chứng rối loạn lo âu, căng thẳng). Tôi đã làm đủ mọi cách để giúp cho cô ấy dịu bớt những căng thẳng bên trong mình. Thật may là những điều tôi làm có hiệu quả và khiến cho cô ấy hết giận dữ.

Khi cô ấy bình tĩnh trở lại, cô ấy nói rằng tôi đã thao túng tâm lý cô ấy. Điều này làm tôi khá bất ngờ vì đây không phải là ý định của tôi khi nói với cô ấy những điều như vậy. Nhưng tôi cũng nhận ra rằng đúng là tôi đã “vô tình” thao túng tâm lý cô ấy mà không biết. Nhưng hệ quả của việc này là rất tích cực khi cô ấy không còn giận dữ và căng thẳng nữa, nó khiến cho tôi nhận ra được mặt tích cực của thao túng tâm lý là như thế nào.

Điều này nghe có vẻ điên rồ khi việc “gaslighting” cũng có thể trở nên tích cực hơn nếu chúng ta sử dụng nó đúng cách. Nhưng đó là sự thật, người ta có thể thực hiện hành vi thao túng tâm lý để khiến cho một người cảm thấy tội lỗi, không chắc chắn và bất an, nhưng ngược lại chúng ta cũng có thể chủ động thao túng tâm lý một người theo một cách tích cực và điều này có thể giúp cho họ thoát khỏi tình trạng rối loạn lo âu, xoa dịu những căng thẳng của họ (một cách tạm thời). Có thể nói việc thao túng tâm lý một cách tích cực giống như là một phương pháp cấp cứu cảm xúc vậy.

Nếu bạn đang sống chung với người đang gặp vấn đề về rối loạn lo âu và hay căng thẳng, cáu gắt, thì học cách “thao túng tâm lý tích cực” là một điều cần thiết để có thể giảm thiểu những căng thẳng bên trong của họ và có thể giúp cho họ học được cách đối phó với căng thẳng trong tương lai khi nó lặp lại.

Làm thế nào để thao túng tâm lý tích cực trong một mối quan hệ?

Để “thao túng tâm lý tích cực” một người thì chúng ta cần phải có sự thấu cảm, lòng trắc ẩn và biết lắng nghe hơn là bày tỏ quan điểm của chính mình. Điều này thì bạn có thể thực hành thông qua thiền tập và chánh niệm. Ở đây tôi sẽ trình bày một số phương thức có thể sử dụng trong một mối quan hệ.

1. Hãy lắng nghe họ bày tỏ cảm xúc của mình

Lý do tại sao chúng ta có hai tai và chỉ một miệng là để chúng ta có thể lắng nghe nhiều hơn và nói ít lại - Zeno of Citium

Việc bày tỏ cảm xúc khi có căng thẳng xảy ra là một điều tốt hơn là kìm nén cảm xúc của mình. Điều này có thể giúp cho chúng ta giải toả được căng thẳng một cách tự nhiên hơn.

Một người đang giận dữ hoặc căng thẳng thì họ đang ở trong một trạng thái của việc ngập tràn những suy nghĩ tiêu cực bên trong, nên trước tiên bạn cần phải hiểu được rằng đó giống như một trạng thái “loạn thần” nhẹ và bạn không nên tranh luận hoặc tạo thêm xung đột với họ.

Hãy để cho họ nói hết những điều cần nói, bạn có thể lắng nghe mọi thứ mà họ nói và đừng phán xét gì cả. Nếu họ có một niềm tin nào đó thì hãy cho thấy rằng bạn tin theo họ, sau cùng thì họ cũng sẽ hiểu ra rằng niềm tin đó có thể không đúng với sự thật.

2. Lái vấn đề theo một khía cạnh hài hước

Khi vợ tôi nổi giận và nói: Anh đi luôn đi, đừng về nữa!

Tôi đáp lại với cô ấy: Được rồi, anh sẽ đi với một điều kiện là cùng với con Rô (tên con mèo chúng tôi nuôi) xách ba lô lên và đi.

Cô ấy phì cười: Sao kì vậy, thôi 2 đứa xách ba lô lên và đi luôn đi.

Tôi thường hay sử dụng những hình ảnh mà cô ấy yêu thích hoặc hài hước đối với cô ấy để đưa vào những cuộc nói chuyện khi cô ấy giận dữ. Điều này có thể giúp cho cố ấy điều hướng những suy nghĩ của mình đến những thứ khác và làm giảm căng thẳng do những suy nghĩ tiêu cực.

Hãy quan sát những gì mà họ quan tâm hoặc những mối lo âu, căng thẳng của họ. Bạn có thể phóng đại những điều này lên một cách hài hước hoặc hướng vấn đề theo cách trào phúng và chứng minh cho họ nhận ra điều mà họ đang lo âu là không có cơ sở. Điều này có thể giúp cho cuộc đối thoại trở nên thoải mái hơn, khi đó tâm trí họ sẽ nhớ kỹ hơn về sự kiện này và lối suy nghĩ hài hước này có thể dễ dàng giúp cho họ hoá giải những căng thẳng khi nó được lặp lại trong tương lai.

3. Hãy kể với họ những gì tích cực mà bạn đã làm cùng họ

Em có biết chúng ta đã từng trải qua những khó khăn như thế nào không?

Chúng ta đã cùng nhau vượt qua nó cho dù đó là những điều không thể.

Em có nhớ về chuyện …

Đó là những điều tôi đã nói để nhắc nhở cô ấy rằng chúng tôi đã từng mạnh mẽ như thế nào để vượt qua những khó khăn trong quá khứ.

Những điều tích cực trong quá khứ có thể giúp ích trong những tình huống căng thẳng khi nó gợi nhắc lại những trải nghiệm tích cực giúp cho chúng ta có thể đối mặt với những căng thẳng dựa trên những kinh nghiệm trước đó. Quan trọng hơn, việc khơi gợi những điều tích cực này cũng đồng thời làm nảy sinh lòng biết ơn bên trong họ, cũng giống như lòng trắc ẩn thì lòng biết ơn này cũng sẽ giúp họ hoá giải căng thẳng dễ dàng hơn.

4. Hãy nói lời yêu thương với họ

Lời yêu thương hay một cái ôm, một nụ hôn có sức mạnh rất lớn trong việc hoá giải những căng thẳng và lo âu.

Tôi luôn dành những lời yêu thương cho cô ấy cho dù trong bất kì một hoàn cảnh nào. Những lúc cô ấy làm sai điều gì hay có cảm giác tội lỗi thì tôi sẽ dành cho cô ấy một cái ôm hoặc một nụ hôn và nói với cô ấy rằng: “Không có tội lỗi, mọi sai lầm chỉ là do chúng ta không ý thức được thôi.”

Những điều này có thể giúp cho cô ấy dễ dàng hoá giải căng thẳng khi những cử chỉ yêu thương có thể giúp cho não bộ của chúng ta tiết ra oxytocin có thể giúp làm dịu căng thẳng.

5. Thể hiện lòng từ bi

Giọt nước mắt là sức mạnh của tôi. Những gì tôi đã từng xem như là điểm yếu, bây giờ tôi lại thấy nó như một vũ khí mạnh mẽ.

Mỗi khi nhìn thấy tôi khóc thì cơn giận của vợ tôi dường như biến mất. Điều này xảy ra thường xuyên và khiến cho tôi cảm thấy bất ngờ về sức mạnh của giọt nước mắt.

Bạn hãy hình dung khi nhìn thấy một đứa trẻ khóc thì bạn sẽ cảm thấy thế nào? Có phải là cảm thấy có một tình thương yêu dâng trào hay không? Khi một người đang giận dữ, và nhìn thấy bạn khóc như một đứa trẻ thì họ cũng có thể có một cảm giác như vậy. Đây chính là lòng trắc ẩn hay lòng từ bi trong mỗi con người.

Nghiên cứu khoa học cho thấy rằng khi lòng trắc ẩn bên trong của chúng ta được khởi lên thì não bộ sẽ tiết ra oxytocin và serotonin, những chất dẫn truyền thần kinh giúp cho chúng ta có cảm giác hạnh phúc và làm dịu đi những căng thẳng một cách tự nhiên.

6. Sự dối trá tích cực

Tôi khuyến khích bạn nên thành thực với họ. Nhưng nếu mọi thứ vượt quá tầm kiểm soát của bạn thì một lời nói dối vô hại (hay tích cực) là cần thiết để xoa dịu những căng thẳng quá mức có thể gây ra những hành vi không mong muốn của họ. Điều quan trọng là bạn phải nói dối trong “sự nhận biết” để không phải cảm thấy tội lỗi về chuyện này.

Trong bộ phim Pinocchio, ở phân cảnh cả nhóm của Pinocchio đang gặp nguy hiểm trong ổ bụng của con thuỷ quái khổng lồ thì có một tình tiết khá thú vị khi Pinocchio dùng khả năng nói dối của mình để làm cho chiếc mũi dài ra và cứu cho cả nhóm thoát khỏi đó.

Điều này có ý nghĩa rằng nói dối không phải là tội lỗi nếu bạn “nhận biết” được điều bạn đang nói và mục đích tốt đẹp của nó.

Những người thao túng tâm lý tích cực giỏi nhất là những nhà trị liệu tâm lý hay những người chữa lành. Bạn hãy nhìn vào mặt tích cực của “thao túng tâm lý” và xem nó như một công cụ để chúng ta có thể giúp đỡ những người thân yêu của mình vượt qua được những căng thẳng, lo âu, giận dữ trong cuộc sống. Đừng sử dụng nó như một vũ khí gây tổn thương cho người khác. Hãy khởi lên lòng từ bi từ sâu thẳm bên trong bạn thay vì những phán xét về người khác. Hãy mang tình yêu của bạn vào hành động để chữa lành những tổn thương trong tâm hồn của người trầm cảm.

Nghiện cứu về sự liên quan giữa sinh học thần kinh với lòng trắc ẩn và tình yêu:

[1] Esch T, Stefano GB. The neurobiological link between compassion and love. Med Sci Monit. 2011 Feb 25;17(3):RA65-75. doi: 10.12659/msm.881441. PMID: 21358615; PMCID: PMC3524717.